jeugdzorg

Een succesvolle aanpak schuilt in de continuïteit van de hulpverlening en hulpverlener

Het grootste deel van Harry zijn werkweek wordt gevuld met z’n rol als directeur van Accare Friesland. Daarnaast is hij een dag in de week op de polikliniek actief, als kinder- en jeugdpsychiater. Het is zijn vak en de betrokkenheid bij de jongeren, waar zijn hart het snelst van blijft kloppen. Praten over zijn patiënten doet Harry eigenlijk nooit, dit interview stelt hem dan ook voor een dilemma. Vanuit een diepe integriteit gelooft Harry dat wat binnen de muren van de spreekkamer besproken wordt, daar ook hoort te blijven. Maar door het verhaal van deze jongeren in het kader van de beweging van Nu tot Nul te delen, hoopt hij iets voor hen te kunnen betekenen. Het moet een verhaal zijn waarin geen van de jongeren zichzelf zal kunnen herkennen, maar wat tegelijkertijd herkenbaar is voor velen.

Betrokken voorlopers in dit verhaal:

Harry Meulman

Harry ziet jongeren vaak aan het eind van een lang traject. Vele locaties en vele hulpverleners zijn de revue gepasseerd en uiteindelijk worden verregaande maatregelen, zoals een rechterlijke machtiging, overwogen. Bijna niemand kan het volledige verhaal van deze jongeren meer vertellen. Ze gaan van plek – naar plek – naar plek, maar niemand kent ze echt. Wie ben je, waar sta je voor, wat zijn je ambities – je dromen? Ze lopen tegen de grenzen aan van de mogelijkheden op de plek waar ze zijn en men is vooral gericht op het zoeken van een andere plek. Niemand kijkt meer naar dat, wat de jongere eigenlijk zelf wil bereiken en welke ondersteuning daarvoor nodig is. Vaak zijn de mogelijkheden in een juridisch kader beperkt. Maar als je als mens kijkt, weet je heel goed wat er eigenlijk zou moeten gebeuren. Om hun doelen te bereiken, zouden jongeren alle zorg – die nodig is – (op het gebied van wonen, werken/scholing en psychiatrische problematiek) op een plek moeten krijgen. Helaas is dat in de praktijk vaak niet te realiseren, met als gevolg dat deze jongeren langere tijd zwervende en zoekende blijven. Van plek naar plek, zonder dat de benodigde hulp geboden wordt. Het puzzelt Harry hoe het kan gebeuren dat, tijdens deze reis langs verschillende instellingen, niemand het echte verhaal van deze jongeren meer kent of dat niemand zich überhaupt heeft afgevraagd wat hun ambities en dromen zijn. Als professional zit je gevangen in de juridische fuik van het systeem en ben je gebonden aan de juridische kaders die je daardoor soms ook beperken in de mogelijkheden om het juiste voor deze jongeren te kunnen doen. Het vraagt persoonlijke betrokkenheid, wil en lef van zorgverleners, om zich echt te verdiepen in de hulpvraag van deze jongeren.

Patiënten die bij Harry in zorg zijn, kunnen hem altijd appen of mailen. Ook ‘s avonds, ook in het weekend. Sommige jongeren worden al zo’n tien tot vijftien jaar door hem begeleid, waardoor hij de continuïteit in de zorg vast kan houden – ook als het moeilijk is. Soms betekent dat uren – dagen, denken en sparren om tot een plan te komen waarbinnen een jongere zich zo stabiel mogelijk kan ontwikkelen. Zo hoop je te kunnen voorkomen dat jongeren niet in instellingen als het Poortje of Woodbrookers terecht komen. Een succesvolle aanpak schuilt in de continuïteit van de hulpverlening en hulpverlener. Oprechte interesse is hierin een voorwaarde, net als het kunnen verdragen. Soms is het echt een grote puinhoop, maar de alternatieven zijn vaak een nóg grotere puinhoop. Om de puinhoop te beheersen, wordt de oplossing binnen de jeugdhulpverlening vaak in een gesloten setting gezocht. Dat komt ook, doordat wij het als maatschappij moeilijk vinden om de pijn en onmacht te verdragen. Dus hebben we een systeem opgetuigd dat draait om beheersing. Terwijl het eigenlijk zou moeten gaan om lef, standvastigheid, realisme en hoop. Deze elementen zouden geborgd moeten worden door een stabiel en beschikbaar netwerk om de jongeren en ouders heen.

Binnen dat stabiele- en beschikbare netwerk is het belangrijk dat er een laagdrempelig lijntje is met een vast persoon. Deze persoon overziet alles wat nodig is om de situatie duurzaam te veranderen en fungeert als verbinder binnen het netwerk van de verschillende professionals.Soms zijn problemen niet op te lossen, maar het feit dat er altijd iemand naast je staat – naar je luistert en met je meedenkt, maakt het al een stuk beter te verdragen. Je staat er simpelweg niet alleen voor.

We zijn bang om de  risico’s te accepteren en doordat we geen risico’s willen nemen wordt er juist veel schade aangericht.

Er zijn echter een aantal zaken die deze ideale aanpak in de weg zitten. Ten eerste is er het systeem dat gericht is op beheersing, daarnaast heeft het systeem de neiging tot overreageren en stigmatisering. Wanneer er iets verschrikkelijks gebeurt, zoals een meisje dat zwaar mishandeld wordt door haar stiefvader, schiet het hele systeem in de stress en zijn opeens alle stiefvaders gevaarlijk. Wanneer er een corona-lockdown is, maken we ons opeens enorm veel zorgen over al die jongeren in een  gevaarlijke thuissituatie. Terwijl, in de zomervakantie diezelfde jongeren ook 6 weken thuis zitten. Maar daar hoor je niemand over. Natuurlijk moet je alert zijn, maar als reactie op excessen, gaan we overreageren en nog sterker beheersen omdat we onder maatschappelijke druk het lijden niet kunnen of willen  verdragen. Met desastreuze gevolgen voor de betrokken jongeren. We zijn bang om de  risico’s te accepteren en doordat we geen risico’s willen nemen wordt er juist veel schade aangericht.

Het tweede probleem is de segmentatie van het hulpverleningsnetwerk. Er wordt van de professional verwacht dat hij de problemen het hoofd biedt vanuit het perspectief van zijn expertise. Je krijgt een smalle opdracht waarin je mandaat ligt. Die smalle opdracht past binnen de kaders van het segment en kent eigen benaderingen, eigen betaalstromen, eigen structuren en ga zo maar door. Deze segmentatie zorgt ervoor dat niet duidelijk is wie nu het eigenaarschap heeft over het gehele proces waarin ouders en jongeren zich bewegen. En niet alleen voor zijn eigen segment binnen dat hele systeem, dat is niet hoe het volgens Harry zou moeten zijn. Experts zouden bij de behandeling, binnen hun segment, ook altijd zicht moeten hebben en houden op jongeren en ouders als geheel. Uitzoomen en het geheel blijven overzien. De uitdaging voor Harry zelf? Als inhoudelijk directeur voor Friesland en Flevoland is hij verantwoordelijk voor honderdvijftig werknemers. Hier gaat het grootste deel van zijn werkweek in op. Harry is het directeurschap in gegroeid, het is hem eigenlijk ‘overkomen’. Hij ziet het als een onderdeel van zijn vak om zijn visie op de inhoud op een goede manier over te dragen naar een prachtig team, om zo de zorg voor jongeren te kunnen verbeteren. Toch is er elke ochtend weer die vraag. Waar is de balans? Raak ik niet steeds verder af van dat waar ik in geloof? Het is elke keer opnieuw een afweging op welke manier hij het meest voor deze jongeren kan betekenen. Door zelf als behandelaar aan de slag te gaan, of juist door als directeur de voorwaarden te scheppen waardoor deze jongeren beter behandeld kunnen worden.

Onze inzichten uit deze praktijk-ervaring

Wat kunnen we hiervan leren:

Binnen een stabiele- en beschikbare netwerk is het belangrijk dat er een laagdrempelig lijntje is met een vast persoon. Deze persoon overziet alles wat nodig is om de situatie duurzaam te veranderen en fungeert als verbinder binnen het netwerk van de verschillende professionals.

Waardevolle Inzichten:

Experts zouden bij de behandeling, binnen hun segment, ook altijd zicht moeten hebben en houden op jongeren en ouders als geheel.

Oprechte interesse is een voorwaarde, net als het kunnen verdrágen.

Het zou moeten gaan om lef, standvastigheid, realisme en hoop. Deze elementen zouden geborgd moeten worden door een stabiel en beschikbaar netwerk om de jongeren en ouders heen.

Meer praktijkverhalen? Lees ze hier:

Heb jij ook zo'n verhaal? Doe mee!

Al meer dan 30 voorlopers gingen je… voor :)

En volg onze beweging ook alvast online via:

Wij gunnen alle Friese kinderen de veiligheid & ontwikkeling die ze stuk voor stuk verdienen.

Daarom is NU de tijd aangebroken om elkaar te inspireren, uit te dagen & te helpen

We verzamelen voorbeelden en verhalen en creëeren  nieuwe voorwaarden